Crna Gora među državama sa izraženim proruskim stavom, prva među NATO članicama

 Crna Gora među državama sa izraženim proruskim stavom, prva među NATO članicama

Izvor: freepik.com

Srbija, Slovačka, Bugarska i Crna Gora su države centralnoistočne Evrope i Zapadnog Balkana sa najizraženijim proruskim sentimentom. Dvije trećine Crnogoraca ne smatra Rusiju prijetnjom, dok tri od četiri ispitanika u Rusiji vide „slovenskog brata“ sa kojim treba gajiti dobre odnose.

To su pokazali rezultati istraživanja „Slika Rusije u Centralnoj i Istočnoj Evropi i na Zapadnom Balkanu – Rusija: moćni slovenski brat ili gladni medvjed u susjedstvu?“ koje je sprovela poznata neprofitna organizacija GLOBSEC iz Bratislave.

Istraživanje objavljeno protekle sedmice sprovedeno je tokom septembra i oktobra 2020. godine u devet država: Bugarskoj, Crnoj Gori, Češkoj, Mađarskoj, Poljskoj, Rumuniji, Sjevernoj Makedoniji, Slovačkoj i Srbiji.

Glavni zaključci su da većina stanovnika ovih zemalja (56 odsto) ne smatra Rusiju prijetnjom, da 30 odsto ispitanika vidi Rusiju kao strateškog partnera, 45 odsto mišljenja je da NATO otvaranjem novih vojnih baza namjerno provocira Moskvu, polovina je odgovorila da Rusija ima najmoćniju vojsku na svijetu (47 odsto da su to SAD), kao i da Rusija ipak nije realna alternativa Zapadu. Ne postoji jedinstvena slika Rusije, a narativ o zajedničkom naslijeđu i žrtvama generalno je najrasprostranjeniji među populacijama devet država.

Povoljni stavovi i visok stepen prihvatanja proruskih narativa koji okrivljuju Zapad ne pretvaraju se u geopolitičku podršku za Moskvu, pošto Evropska unija i NATO još uvijek uživaju najveću podršku kao dva primarna geopolitička i kulturna oslonca.

Na drugoj strani postkomunistička nostalgija („stara dobra vremena“), panslovenska osjećanja (izuzimajući Mađarsku i Rumuniju) i nezadovoljstvo postojećim stanjem u društvu naglašavaju odbacivanje zapadnih liberalnih vrijednosti i prevagu proruskih stavova.

globsec.org/Printscreen

Uprkos uspješnoj tranziciji nakon pada komunizma započetog 1989. godine i procesa integracije navedenih država u Evropsku uniju i/ili NATO privlačnost Rusije nije nestala. Kao objašnjenje nudi se spoj više faktora: 40 godina komunističke vladavine kada su sve države bile pod većim ili manjim sovjetskim uticajem, pamćenje uloge Crvene armije koja je oslobodila ove regione od fašizma, mreža ekonomskih, kulturnih i religijskih veza, sklonost ka ruskoj kulturi, popularnost Vladimira Putina.

U objavljenom izvještaju autori su devet država na osnovu dobijenih odgovora razvrstali u tri grupe: grlitelje medvjeda (bear huggers), hranitelje medvjeda (bear feeders) i skeptike (bear sceptics).

Crna Gora grli ruskog medvjeda

Prva grupa sa najizraženijim proruskim stavovima obuhvata Srbiju, Bugarsku, Slovačku i Crnu Goru.

„Podstaknute kompleksnim istorijskim, kulturnim i etničkim vezama, ove države izražavaju povoljne stavove i dijele visok stepen afiniteta prema Rusiji. Narativ o žrtvi koji krivicu direktno svaljuje na Zapad i NATO nailazi na saosjećajnu publiku i lakše se kupuje u ovim državama. Mišljenje da dijele zajedničko slovensko porijeklo sa Rusijom takođe se prožima i popularno je kod ogromne većine građana, pojačavajući ostale narative. Uprkos takvom sentimentu, kada su upitani čak i stanovnici zemalja ‘grlitelja medvjeda’ odbiće da izaberu Rusiju, suprotstavljenu Zapadu, kao preferirani izbor za geopolitičku i kulturnu orijentaciju njihovih zemalja“, piše u izvještaju.

Mlađe generacije u ovim državama, kao i u Mađarskoj, sklonije su da Rusiju posmatraju kao saveznika, po čemu se razlikuju od ostalih u kojima su proruski nastrojene starije osobe.

globsec.org/Printscreen

Kada je u pitanju Crna Gora, 35 odsto učesnika izabralo je Zapad za spoljnopolitičku orijentaciju države, naspram 25 odsto njih koji su birali Istok (koji se uglavnom poistovjećuje sa Rusijom). To je najveći procenat proruski orijentisanih građana među svim državama obuhvaćenim istraživanjem. Da je Rusija najvažniji strateški partner Crne Gore smatra 38 odsto ispitanika, a među ponuđenim odgovorima bile su još SAD, Kina, Francuska, Njemačka i EU.

Na pitanje da li Rusija predstavlja prijetnju vašoj državi 65 odsto Crnogoraca odgovorilo je negativno, dok je 22 odsto dalo potvrdan odgovor. Prosjek na nivou svih devet zemalja iznosi 25 odsto.

Sa tezom da NATO namjerno provocira Rusku Federaciju okružujući je vojnim bazama saglasno je 60 odsto ispitanika iz Crne Gore. Samo su državljani Srbije (71 odsto) ispred nas u tom segmentu.

Određena diskrepancija javlja se u pogledu stavova iskazanih o narativima koji predstavljaju Rusiju kao žrtvu i kao agresora. Rekordan broj ispitanika iz Crne Gore, 75 odsto, smatra da je Rusija „slovenski brat“ i da treba njegovati dobre odnose. 60 odsto saglasno je sa time da zapadne države često nepravedno optužuju Rusiju za nezakonito i prevarno ponašanje, dok 49 odsto smatra da se Rusija ponaša agresivno prema susjednim zemljama i da nastoji da oslabi EU i NATO.

globsec.org/Printscreen

Tri petine Crnogoraca vjeruje da je Rusija glavna snaga koja stoji iza pobjede nad fašizmom u Drugom svjetskom ratu i da je do danas zadržala vodeću ulogu u borbi protiv fašizma.

U rezimeu za Crnu Goru navodi se da je to država sa najjačim proruskim sentimentom među NATO članicama, da su ruski narativi koji targetiraju NATO efikasni i široko prihvaćeni, kao i da su Crnogorci najskloniji da povjeruju u narativ o Rusiji kao žrtvi među pristalicama bratstva svih Slovena. Najveće rezerve prema Rusiji u Crnoj Gori pokazuje populacija srednje životne dobi.

Starije osobe prijemčive su za narative koji prezentuju Rusiju kao vojnu supersilu.

Izvor: FOS Media

Avatar

Portal Danilovgrad

Pročitajte još